جمعه ۲۸ مهر ۱۳۹۶
۱۳۹۶/۲/۲ ۰۷:۴۲ | کد خبر: ۳۸۷۸۰۰

اطاله دادرسی چگونه برطرف می‌شود؟

طولانی بودن مراحل رسیدگی به دعاوی مطروحه در دادگستری همواره یکی از دغدغه‌ها و نگرانی‌های اصحاب دعوا بوده است. جدا از کاستی‌های سخت‌افزاری و فرهنگی و نیاز عموم شهروندان به آموزش مباحث حقوقی که می‌تواند این مشکل را در بسیاری از مراحل کاهش دهد، نگاهی صحیح و دقیق به قوانین نشان می‌دهد که برخی از مواد قانونی این امکان را به اصحاب دعوا می‌دهد تا از آنها سوء‌استفاده کرده و زمان رسیدگی به پرونده را طولانی کنند.

طولانی بودن مراحل رسیدگی به دعاوی مطروحه در دادگستری همواره یکی از دغدغه‌ها و نگرانی‌های اصحاب دعوا بوده است. جدا از کاستی‌های سخت‌افزاری و فرهنگی و نیاز عموم شهروندان به آموزش مباحث حقوقی که می‌تواند این مشکل را در بسیاری از مراحل کاهش دهد، نگاهی صحیح و دقیق به قوانین نشان می‌دهد که برخی از مواد قانونی این امکان را به اصحاب دعوا می‌دهد تا از آنها سوء‌استفاده کرده و زمان رسیدگی به پرونده را طولانی کنند.

 

پتانسیل قوانین

اصولا در تمام سیستم‌های حقوقی دنیا بحث دقت در دادرسی و احقاق حق به معنای واقعی توأم با سرعت در دادرسی مورد توجه قرار گرفته است. به همین منظور نیز تمهیداتی در نیل به این مقصود مد نظر قرار گرفته است.

محمد کریم توحیدیان در این باره توضیح می‌دهد: نظام حقوقی ما مستثنی از این قضیه نیست. به هر حال در قوانین و مقررات ما به خصوص در قوانین شکلی به این موضوع توجه ویژه‌ای شده است. به عنوان مثال در مواد ٬54 ٬55 56 ٬64 ٬66 ٬68 87 و 96 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه‌های عمومی و انقلاب؛ ماده 34، تبصره ماده 123 و مواد 10 و 28 قانون حمایت خانواده اخیر‌التصویب و بالاخره مواد 30،135، 136، 262، 306، 336 و 427 قانون دیوان عدالت اداری(در بخش آیین دادرسی) می‌توان این موضوع را به وضوح مشاهده کرد.

 

توجه به کیفیت دادرسی

این وکیل دادگستری معتقد است: در دادرسی آنچه بیش از همه اهمیت دارد دقت در دادرسی و نه سرعت در آن است. در واقع سرعت در دادرسی زمانی دارای معنا و قابل دفاع است که توأم با دقت باشد در غیر این صورت صرف سرعت در رسیدگی بدون توجه به هدف اصلی دادرسی هرگز مورد پذیرش نخواهد بود.

توحیدیان ادامه می‌دهد: تدوین مقررات به منظور نیل به نظم اجتماعی و جلوگیری از هرج و مرج و تضییع حقوق افراد اگر توأم با تدوین مقرراتی باشد که علاوه بر دقت موجب تسریع در دادرسی نیز می شود بی‌شک دستیابی به عدالت مطلوب‌تر خواهد شد. چراکه سرعت در اجرای عدالت که همان حکم صادره از ناحیه دادگاه است می‌تواند نقش به سزایی در تکامل جامعه بشری و جلوگیری از هرج و مرج داشته باشد.

 

عوامل اطاله دادرسی

این کارشناس حقوقی در توضیح این مطلب که آیا در قوانین برای طرفی که قصد طولانی کردن زمان دادرسی را دارد مقرراتی وجود دارد که بهانه برای این کار را فراهم کند یا خیر؛ توضیح داد: به هر حال اگر مقرراتی در قوانین ما اعم از شکلی و ماهوی وجود داشته باشد که موجب اطاله بی‌مورد دادرسی شود این موضوع صرفا می‌تواند ناشی از عدم تدوین صحیح قانون یا وجود ناخواسته خلاء قانونی باشد در غیر این صورت هرگز هیچ قانون‌گذاری با هدف اطاله دادرسی مبادرت به تدوین و وضع قانون نمی‌کند. به عبارت دیگر اطاله دادرسی با هدف اولیه قانونگذار که احقاق حق به معنای واقعی است در تعارض آشکار است.

محمد کریم توحیدیان اضافه می‌کند: علی‌الاصول نیز به لحاظ اصل حکیم بودن قانونگذار نباید نتیجه حاصله از اجرای قانون را در صورتی که منتهی به اطاله دادرسی می‌شود؛ هدف اصلی و اولیه قانونگذار دانست. اما می‌توان گفت که قانونگذار در تدوین و تنسیق قانون توجه کافی به تمام عوامل و شرایط را نداشته است. به فرض مثال ادعای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی گاهی اوقات صرفا به منظور اطاله دادرسی مطرح می‌شود. اینکه قانونگذار حق اقامه دعوا به خواسته اعسار از هزینه دادرسی را به افراد می‌دهد صرفا به جهت اطاله دادرسی نیست. بلکه چنانچه این حق به درستی مورد استفاده قرار گیرد ضمن اینکه می‌تواند در احقاق حق نقش فراوانی داشته باشد به نوعی موجب جلوگیری از اطاله بی مورد دادرسی نیز می شود. پس ملاحظه می شود که در قوانین فعلی ما عواملی وجود دارد که موجب اطاله دادرسی می شود.

 

مقابله با طولانی شدن دادرسی

یک کارشناس حقوقی با بیان این که با توجه به قوانین کشور ما در برابر طرفی که در دعوا قصد طولانی کردن رسیدگی را دارد نمی‌توان اقدامات به خصوصی انجام داد؛ اظهار کرد: اگر آنچه را که قانونگذار در خصوص نحوه دادرسی، انشا، ابلاغ و اجرای رای بیان کرده است توسط پرسنل محاکم دادگاه‌ها و دادسرا‌ها(اعم از پرسنل قضایی و اداری) به درستی اجرا شود دیگر کمتر می‌توان موردی را پیدا کرد که به اصحاب دعوا اجازه داده باشد دادرسی را طولانی کنند. محمدرضا بوذری معتقد است: متاسفانه یکی از ایراداتی که در قوانین ما وجود دارد این است که قانون برای اشخاصی که بدون دلیل بر علیه افراد طرح دعوا می‌کنند تدبیری نیندیشیده است.

این وکیل دادگستری در بیان مواردی که وکیل می‌تواند استمهال کند گفت: در تبصره ماده 220 قانون آیین دادرسی مدنی به وکیل یا نماینده قانونی اصحاب دعوا این حق داده شده است که چنانچه به اصل سندی دسترسی نداشته باشد بتواند برای ارائه اصل سند از دادگاه درخواست استمهال کند. به هر حال عدم دسترسی باید با ذکر دلیل باشد. مهلتی که دادگاه تعیین می‌کند نیز باید متناسب باشد. چراکه وکیل یا نماینده باید قادر باشد تا در مهلت تعیین شده اصل سند را ارائه کند.

وی یکی از مواردی را که به سبب آن دادگاه به طرفین مهلت می‌دهد جرح گواه برشمرد و در توضیح آن بیان داشت: چگونگی معرفی گواه و جرح گواه توسط اصحاب دعوا در مبحث چهارم از فصل دهم قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی به تفصیل بیان شده است.

اما ماده 234 قانون آیین دادرسی مدنی؛ در این خصوص می‌توان بیان داشت که اگر اصحاب دعوا برای اثبات ادعای خود اقدام به معرفی گواه کرده باشند طرف مقابل می‌تواند با ذکر دلیل، گواه مدعی را جرح کند. جرح یعنی ایراد کردن به گواه. به این ترتیب که ادعا شود گواه مزبور فاقد اوصافی است که در قانون برایش - گواه- مقرر شده است.

بوذری می‌گوید: چنانچه دعوایی طرح شده و مدعی برای اثبات ادعای خود به شهادت گواه استناد کرده و دادگاه هم پس از استماع اظهارات گواه مزبور اقدام به انتشار رای کرده باشد یعنی رای خود را مستند به اظهارات آن گواه کرده باشد. در این فرض اگر پس از صدور رای ثابت شود که قبل از ادای گواهی جهات جرح و ایراد وجود داشته اما از دید دادگاه شخصی بوده است مورد از موارد نقض رای دانسته خواهد شد. مثل اینکه بعد از صدور رای معلوم شود شخصی که به عنوان گواه آمده و شهادت داده و دادگاه براساس اظهارات او رای صادر کرده است؛ فاقد اوصافی بوده که قانونگذار برای گواهان مقرر کرده است. بدون شک در چنین موردی رای دادگاه قابل نقض خواهد بود. نکته؛ اگر این شخص بعد از صدور رای محجور شده باشد حجر او دیگر تاثیری در اعتبار رای دادگاه نخواهد داشت.

 

دانلود فایل مرتبط با خبر :
ارسال نظر
نام و نام خانوادگی :پست الکترونیک :
نظر شما :    
لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۵ + ۱۲
387800
نظرات ارسال شده
پربیننده‌ترین‌ها
پربحث‌ترین‌ها